time tijd zeit saat temps hora
online gesproken tijd
de tijd in Haaksbergenover de tijd...
Tot in de 19e eeuw hadden alle plaatsen in Nederland een eigen tijdsbepaling, die op de zonnestand gebaseerd was: de zonnetijd. Maar de lengte van de zonnedag (etmaal), gemeten met een zonnewijzer, is niet helemaal constant. Daarom werd ook vaak de middelbare zonnetijd gebruikt (hierbij is de daglengte wel constant, en staat de zon gemiddeld om 12 uur op het hoogste punt).

Het versturen van telegrafische berichten over grote afstand, en het reizen met de trein maakten het noodzakelijk afspraken te maken over de tijd:
  • In de telegraafwet van 1852 werd bepaald dat de telegraafdienst de verzendtijd van een telegram "den middelbaren tijd van Amsterdam" moest vermelden.
  • Bij de wijziging van het spoorwegreglement in 1866 werd de dienstregeling van de treinen ook aan de Amsterdamse tijd gekoppeld.
  • Intussen richtten veel plaatsen zich naar een grotere plaats in de regio, door de plaatselijke tijd daarvan over te nemen.
  • Op 1 mei 1909 werd de Wet Eenheid Van Tijd aangenomen. De middelbare Amsterdamse tijd als nationale tijd ingevoerd. Deze tijd was GMT + 19 minuten en 32.13 seconden.
  • Op 1 juli 1937 werd deze nationale tijd aangepast tot GMT + 20 minuten.
  • In de tweede wereldoorlog werd met ingang van 17 mei 1940 de middeleuropese tijd (MET) ingevoerd (GMT + 60 minuten). Deze tijd(zone) geldt nog steeds.
  • Vanaf 1 januari 1972 werd de UTC (Coordinated Universal Time) gebruikt in plaats van de GMT. Het verschil tussen UTC en GMT bedraagt maximaal 1 seconde.
  • Tussen 1916 en 1945 was er zomertijd (op 30 april 1916 ingevoerd door Duitsland in de veroverde gebieden in Frankrijk en Belgie, en een dag later overgenomen door Nederland). Na de 'olie crisis' in 1973 werd de zomertijd in 1977 weer werd ingevoerd (de verwachte energie besparing viel tegen, maar de 'langere avond' werd gewaardeerd). Gedurende de zomertijd wordt de tijzone MEZT genoemd.
En verder:
  • UTC en GMT: beide zijn vergelijkbaar, maar de UTC is op atoomtijd gebaseerd, en de GMT is een astronomische tijd. Om kleine variaties in het astronomisch bepaalde dag/jaar ritme op te vangen worden er regelmatig schrikkelsecondes tussengevoegd.
  • Zie ook: Tijd, Weltzeit (Duits), en Time, een artikel uit de Stanford Encyclopedia of Philosophy (Engels), World Time Scales and Time Zones, de DCF77 atoomtijdzender (Duits), de pool van ntp Time Servers, en meer feiten over de universele tijd die zijn beschreven door Richard B. Langley. Verder een artikel over tijdsvereffening (of wat uitgebreider in het Engels).
  • Andere landen: de middeleuropese tijd werd op 1 april 1893 als officiële tijd voor heel Duitsland vastgesteld. In Groot Brittannie werd de GMT als officiële tijd ingevoerd in 1880, en werd vervangen door UTC op 1 januari 1972.