Bronnen en methode

De verwachting komt van het Europese weercentrum ECMWF, de metingen van weerstations van het KNMI of, in België, het KMI en de neerslagradar van het KNMI. Hier staat hoe hetweer.nu die bronnen kiest en verwerkt. Hoe je de grafieken leest, staat bij Grafieken lezen.

De ECMWF-verwachting

hetweer.nu gebruikt de runs die het ECMWF om 00 en 12 uur UTC start. Die rekenen 15 dagen vooruit; de runs daartussen reiken minder ver. Elke run bestaat uit één berekening zonder verstoringen, op de site Controle genoemd, en een ensemble van 50 leden die elk net anders gestart zijn. De Verwachting en de banden komen uit die 50 leden.

Een nieuwe run verschijnt pas als ook het ensemble binnen is, zodat Controle en leden altijd uit dezelfde run komen. Blijft het ensemble langer dan een run uit, dan toont de site alleen Controle. De waarden worden bewaard zoals het ECMWF ze uitgeeft en pas bij het tonen omgerekend, bijvoorbeeld naar °C en km/u.

Het rasterpunt

Het ECMWF geeft zijn verwachting op een raster met punten om de 0,25 graad. Een plaats is een woonplaats uit de BAG (Nederland) of een deelgemeente uit AdminVector van het NGI (België). Voor een plaats neemt hetweer.nu het dichtstbijzijnde van de vier rasterpunten rond het midden van die plaats dat volgens het landmasker van het ECMWF grotendeels land is (landaandeel van minstens 0,5). Er wordt niet gemiddeld over een regio. Op elke plaatspagina staat welk rasterpunt het is en hoe ver weg het ligt.

Een punt dat grotendeels water is, heeft een veel kleinere dagelijkse temperatuurgang en meer wind dan het land ernaast, ook boven het IJsselmeer, het Markermeer en de Waddenzee. Daarom ligt het gekozen punt soms verder weg dan het dichtstbijzijnde: tot zo’n 27 km, waar het dichtstbijzijnde punt hooguit zo’n 16 km weg ligt.

Twee uitzonderingen houden het dichtstbijzijnde punt, ook boven water. Een plaats met minder dan 30 procent land binnen 15 km is zelf door water omringd: de Waddeneilanden en plaatsen op een dijk, aan de buitenkust van Zeeland of op een kaap in het IJsselmeer. Daar is het weer echt dat van het water. En als geen van de vier punten grotendeels land is, is er geen beter punt.

Het meetstation

De metingen komen van het dichtstbijzijnde weerstation van het KNMI of het KMI (in Nederland meestal het KNMI, in België meestal het KMI), binnen 50 km dat de afgelopen 3 dagen temperatuur, neerslag, wind en luchtdruk heeft gemeten. Windstoten, windrichting en bewolking toont de site als dat station ze ook meet. Welk station het is en hoe ver weg, staat op de plaatspagina. Ligt er geen station binnen die afstand, dan toont de pagina alleen de verwachting. Bij een station van het KMI heet de lijn Gemeten (KMI/RMI).

Het station meet elke 10 minuten. De temperatuur wordt gemeten op 1,5 meter hoogte, de verwachting geldt voor 2 meter. De verwachte wind geldt voor 10 meter, maar sommige stations meten de wind lager. De luchtdruk is bij beide herleid tot zeeniveau; de druk van het KMI geldt op stationshoogte en wordt door hetweer.nu zelf herleid. Het KNMI vult ontbrekende metingen soms later nog aan; de grafiek neemt die over zodra ze er zijn.

Het KMI meldt 10-minutenwaarden van zijn automatische stations. Bij temperatuur en luchtvochtigheid zijn dat gemiddelden over 10 minuten, en de middeling van neerslag en wind verschilt van die van het KNMI.

Klimaatnormalen

Bij een station van het KNMI komt de normale temperatuur in de temperatuurgrafiek uit de klimaatnormalen 1991–2020 van het KNMI: per station en per kalenderdag de gemiddelde hoogste en laagste temperatuur, gemiddeld over 31 dagen rond die datum. hetweer.nu toont ze alleen voor het station waar de metingen vandaan komen, en alleen als het KNMI ze voor dat station heeft.

Onder de open licentie van het KMI staan geen normalen per station. Voor stations van het KMI/RMI berekent hetweer.nu ze zelf, met dezelfde regel als het KNMI: het gemiddelde per kalenderdag, gemiddeld over 31 dagen. De dagwaarden leidt het KMI af uit zijn 10-minutenmetingen en ze beginnen in 2005, dus de basisperiode is meestal 2005–2025; bij Ukkel zijn het de normalen van het KMI over 1991–2020, uit synoptische meldingen. Die recentere periode is warmer: bij Ukkel liggen de gemiddelde maxima en minima over 2005–2025 (automatisch station) allebei ongeveer 0,4 °C boven de normalen 1991–2020 (15,1 tegen 14,7 °C en 7,7 tegen 7,3 °C). Normalen van het KMI/RMI en het KNMI zijn daarom niet gelijk te stellen; de grafieken noemen de basisperiode bij de normaal.

Het dagmaximum en -minimum zijn het hoogste en laagste 10-minutengemiddelde van de dag; het maximum ligt bij Ukkel gemiddeld 0,16–0,2 °C lager dan de synoptische meting.

Een station van het KMI/RMI met een korter meetverleden (Sint-Katelijne-Waver, Stabroek, Zeebrugge en De Haan) heeft geen normaal. Een pagina met een station van het KMI/RMI leent nooit een normaal van een ander station, en een pagina met een station van het KNMI nooit van het KMI/RMI.

Neerslag

Het ECMWF geeft de neerslag op als totaal vanaf de start van de run. hetweer.nu rekent per lid uit hoeveel daarvan in elk blok viel, en deelt dat door de lengte van het blok. Zo krijg je millimeter per uur, gemiddeld over het blok. De blokken zijn 3 uur, en verder dan 6 dagen na de start van de run 6 uur.

Het station meet elke 10 minuten hoe hard het regent. Die metingen worden gemiddeld over dezelfde blokken van 3 uur. Een blok telt alleen mee als er genoeg metingen zijn. Het blok dat nog loopt, verschijnt al zodra er genoeg metingen voor zijn.

De Neerslagsom telt vanaf het begin van de grafiek alles op. Links van Nu telt de Verwachting de eerdere verwachtingen op. Vanaf Nu telt elk lid zijn eigen neerslag op bij die som, en daaruit volgen de Verwachting en de band.

Windstoten

Het ECMWF geeft de hardste windstoot over een tijdvak dat verandert met de tijd vooruit: 1 uur tot en met 90 uur na de start van de run, 3 uur tot en met 144 uur, en daarna 6 uur. hetweer.nu toont elke waarde met zijn eigen tijdvak. Een langer tijdvak geeft meestal een hogere waarde, dus een sprong op die overgangen komt deels door het tijdvak.

Tot en met 90 uur is er één waarde per 3 uur, en die dekt alleen het laatste uur daarvan. Een stoot in de twee uur ervoor valt buiten de verwachting. Daarom valt de verwachting daar vaak wat lager uit dan de meting.

Het station meet de hardste stoot per 10 minuten. hetweer.nu neemt daarvan het maximum per uur, zodat de meting past bij het tijdvak van 1 uur in de eerste dagen van de verwachting. Een uur verschijnt pas als het voorbij is.

De neerslagradar

De radarkaart toont de neerslagradar van het KNMI: een samenstelling van 8 radars, Nederlandse, Belgische en Duitse, op een raster van cellen van 1 bij 1 km. Elk beeld is de neerslag van 5 minuten, gecorrigeerd met metingen van regenmeters, en staat in mm/u.

Tot Nu toont de kaart wat de radar gemeten heeft. Daarna volgt de neerslagverwachting van het KNMI voor de komende 2 uur. Het KNMI berekent die verwachting elke 5 minuten opnieuw, vanaf het nieuwste radarbeeld, en de kaart toont steeds de nieuwste. Meestal sluit die naadloos aan op de meting. Gaat de nieuwste verwachting nog uit van een eerder radarbeeld, dan kan de kaart bij Nu verspringen.

Standaard toont de kaart 2 uur terug en de verwachting. Je kunt ook 6 uur terug kiezen, met of zonder de verwachting.

Buiten het bereik van de radars is er geen meting; de legenda noemt dat Geen dekking. De verwachting van het KNMI vult dat gebied met 0 en schuift er neerslag in. hetweer.nu snijdt de verwachting daarom bij tot de dekking van de radarmeting op het moment van de run.

Ontbreekt van een tijdstip van 5 minuten het beeld, dan blijft het leeg (geen beeld); het wordt niet aangevuld met een beeld ernaast. De laag Bewolking is het wolkenmasker uit de satellietbeelden van het KNMI. Elk tijdstip toont de nieuwste opname van hooguit een kwartier ervoor. Voor de bewolking is er geen verwachting: een kwartier na de nieuwste opname, en in de hele verwachting, blijft die laag leeg.

Verversen

Er komt 2 keer per dag een nieuwe run van het ECMWF. Het ECMWF publiceert een run in delen, en de site haalt elk deel op kort nadat het verschenen is. De grafieken stappen pas over op de nieuwe run als die helemaal binnen is, het ensemble inbegrepen. Onder elke grafiek staat welke run je ziet en wanneer hij gepubliceerd is.

Nieuwe metingen van het KNMI of het KMI komen elke 10 minuten binnen. Een open pagina haalt ongeveer elke 10 minuten nieuwe gegevens op, zolang het tabblad zichtbaar is. De lijn Nu schuift dan mee.